การคิดค่าไฟฟ้า
แต่ละประเภทในประเทศไทย
สรุปจากเอกสาร Electricity Tariff May 2023 ของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค: ประเภทผู้ใช้ อัตราปกติ TOU/TOD Demand Charge ค่า Ft และ VAT
⚡ค่าไฟฟ้าไทย: ประเภทและวิธีคิด
อ้างอิง Electricity Tariff May 2023 (PEA) | HTML + CSS + JavaScript
การคิดค่าไฟฟ้า
ค่าไฟหนึ่งบิลไม่ได้มีแค่ “หน่วย × ราคา”
ค่าไฟฐาน+
ค่า Ft+
ค่าบริการ+
VAT 7%
อ่านหน่วยไฟฟ้าที่ใช้จริงเป็น kWh หรือ “หน่วย”
เลือกอัตราตามประเภทผู้ใช้ไฟฟ้าและระดับแรงดัน
คิดค่า Ft ซึ่งประกาศเป็นสตางค์ต่อหน่วยและเปลี่ยนตามรอบ
รวมค่าบริการรายเดือน แล้วคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม 7%
8 ประเภทหลักของผู้ใช้ไฟฟ้า
1
บ้านอยู่อาศัย
บ้าน วัด สำนักสงฆ์ และสถานประกอบศาสนกิจ ต่อผ่านมิเตอร์เดียว แบ่งเป็นอัตราปกติและอัตรา TOU
1.1 อัตราปกติค่าพลังงานไฟฟ้า (บาท/หน่วย) และค่าบริการ (บาท/เดือน)1.1.1 ใช้พลังงานไฟฟ้าไม่เกิน 150 หน่วยต่อเดือน: ค่าบริการ 8.1915 หน่วยแรก (หน่วยที่ 0-15): 2.348810 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 16-25): 2.988210 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 26-35): 3.240565 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 36-100): 3.623750 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 101-150): 3.7171250 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 151-400): 4.2218เกิน 400 หน่วยขึ้นไป (หน่วยที่ 401 เป็นต้นไป): 4.42171.1.2 ใช้พลังงานไฟฟ้าเกิน 150 หน่วยต่อเดือน: ค่าบริการ 24.62150 หน่วยแรก (หน่วยที่ 0-150): 3.2484250 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 151-400): 4.2218เกิน 400 หน่วยขึ้นไป (หน่วยที่ 401 เป็นต้นไป): 4.42171.2 อัตราตามช่วงเวลาของการใช้ (Time of Use Rate : TOU)ค่าพลังงานไฟฟ้า (บาท/หน่วย) และค่าบริการ (บาท/เดือน)1.2.1 แรงดัน 22-33 กิโลโวลท์: Peak 5.1135, Off Peak 2.6037, ค่าบริการ 312.241.2.2 แรงดันต่ำกว่า 22 กิโลโวลท์: Peak 5.7982, Off Peak 2.6369, ค่าบริการ 24.62
2
กิจการขนาดเล็ก
ธุรกิจ/หน่วยงานที่ Demand เฉลี่ยสูงสุด 15 นาทีต่ำกว่า 30 kW ต่อผ่านมิเตอร์เดียว
2.1 อัตราปกติค่าพลังงานไฟฟ้า (บาท/หน่วย) และค่าบริการ (บาท/เดือน)2.1.1 แรงดัน 22-33 กิโลโวลท์: 3.9086; ค่าบริการ 312.242.1.2 แรงดันต่ำกว่า 22 กิโลโวลท์: ค่าบริการ 33.29150 หน่วยแรก (หน่วยที่ 0-150): 3.2484250 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 151-400): 4.2218เกิน 400 หน่วยขึ้นไป (หน่วยที่ 401 เป็นต้นไป): 4.42172.2 อัตราตามช่วงเวลาของการใช้ (Time of Use Rate : TOU)ค่าพลังงานไฟฟ้า (บาท/หน่วย) และค่าบริการ (บาท/เดือน)2.2.1 แรงดัน 22-33 กิโลโวลท์: Peak 5.1135, Off Peak 2.6037, ค่าบริการ 312.242.2.2 แรงดันต่ำกว่า 22 กิโลโวลท์: Peak 5.7982, Off Peak 2.6369, ค่าบริการ 33.29
3
กิจการขนาดกลาง
Demand ตั้งแต่ 30 kW แต่ไม่ถึง 1,000 kW และใช้ไฟเฉลี่ย 3 เดือนไม่เกิน 250,000 หน่วย/เดือน
3.1 อัตราปกติค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (บาท/kW), ค่าพลังงานไฟฟ้า (บาท/หน่วย), ค่าบริการ (บาท/เดือน)3.1.1 แรงดันตั้งแต่ 69 กิโลโวลท์ขึ้นไป: 175.70, 3.1097, 312.243.1.2 แรงดัน 22-33 กิโลโวลท์: 196.26, 3.1471, 312.243.1.3 แรงดันต่ำกว่า 22 กิโลโวลท์: 221.50, 3.1751, 312.243.2 อัตราตามช่วงเวลาของการใช้ (Time of Use Rate : TOU)ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า Peak (บาท/kW), ค่าพลังงานไฟฟ้า Peak/Off Peak (บาท/หน่วย), ค่าบริการ3.2.1 แรงดันตั้งแต่ 69 กิโลโวลท์ขึ้นไป: kW Peak 74.14, kWh Peak 4.1025, kWh Off Peak 2.5849, บริการ 312.243.2.2 แรงดัน 22-33 กิโลโวลท์: kW Peak 132.93, kWh Peak 4.1839, kWh Off Peak 2.6037, บริการ 312.243.2.3 แรงดันต่ำกว่า 22 กิโลโวลท์: kW Peak 210.00, kWh Peak 4.3297, kWh Off Peak 2.6369, บริการ 312.24
4
กิจการขนาดใหญ่
Demand ตั้งแต่ 1,000 kW ขึ้นไป หรือใช้ไฟเฉลี่ย 3 เดือนเกิน 250,000 หน่วย/เดือน
4.1 อัตราตามช่วงเวลาของวัน (Time of Day Rate : TOD)ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า Peak / Partial / Off Peak (บาท/kW), ค่าพลังงานไฟฟ้า (บาท/หน่วย), ค่าบริการ4.1.1 แรงดันตั้งแต่ 69 กิโลโวลท์ขึ้นไป: Peak 224.30, Partial 29.91, Off Peak 0, Energy 3.1097, บริการ 312.244.1.2 แรงดัน 22-33 กิโลโวลท์: Peak 285.05, Partial 58.88, Off Peak 0, Energy 3.1471, บริการ 312.244.1.3 แรงดันต่ำกว่า 22 กิโลโวลท์: Peak 332.71, Partial 68.22, Off Peak 0, Energy 3.1751, บริการ 312.24Peak: 18.30-21.30 น. ทุกวัน; Partial: 08.00-18.30 น. ทุกวัน; Off Peak: 21.30-08.00 น. ทุกวัน4.2 อัตราตามช่วงเวลาของการใช้ (Time of Use Rate : TOU)ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า Peak (บาท/kW), ค่าพลังงานไฟฟ้า Peak/Off Peak (บาท/หน่วย), ค่าบริการ4.2.1 แรงดันตั้งแต่ 69 กิโลโวลท์ขึ้นไป: kW Peak 74.14, kWh Peak 4.1025, kWh Off Peak 2.5849, บริการ 312.244.2.2 แรงดัน 22-33 กิโลโวลท์: kW Peak 132.93, kWh Peak 4.1839, kWh Off Peak 2.6037, บริการ 312.244.2.3 แรงดันต่ำกว่า 22 กิโลโวลท์: kW Peak 210.00, kWh Peak 4.3297, kWh Off Peak 2.6369, บริการ 312.24
5
กิจการเฉพาะอย่าง
กิจการโรงแรมและกิจการให้เช่าพักอาศัยที่มี Demand ตั้งแต่ 30 kW ขึ้นไป
5.1 อัตราตามช่วงเวลาของการใช้ (TOU)5.1.1 แรงดันตั้งแต่ 69 kV ขึ้นไป: kW Peak 74.14, kWh Peak 4.1025, Off Peak 2.5849, บริการ 312.245.1.2 แรงดัน 22-33 kV: kW Peak 132.93, kWh Peak 4.1839, Off Peak 2.6037, บริการ 312.245.1.3 แรงดันต่ำกว่า 22 kV: kW Peak 210.00, kWh Peak 4.3297, Off Peak 2.6369, บริการ 312.245.2 ยังไม่ได้ติดตั้งมิเตอร์ TOU5.2.1 แรงดันตั้งแต่ 69 kV ขึ้นไป: Demand 220.56, Energy 3.1097, บริการ 312.245.2.2 แรงดัน 22-33 kV: Demand 256.07, Energy 3.1471, บริการ 312.245.2.3 แรงดันต่ำกว่า 22 kV: Demand 276.64, Energy 3.1751, บริการ 312.24
6
องค์กรไม่แสวงหากำไร
องค์กรที่ให้บริการโดยไม่คิดค่าตอบแทน ไม่รวมหน่วยงานรัฐ รัฐวิสาหกิจ และองค์กรปกครองท้องถิ่น
6.1 อัตราปกติ6.1.1 แรงดันตั้งแต่ 69 kV ขึ้นไป: Energy 3.4149, บริการ 312.246.1.2 แรงดัน 22-33 kV: Energy 3.5849, บริการ 312.246.1.3 แรงดันต่ำกว่า 22 kV: 0-10 หน่วย 2.8013, เกิน 10 หน่วย 3.8919, บริการ 20.006.2 อัตราตามช่วงเวลาของการใช้ (TOU)6.2.1 แรงดันตั้งแต่ 69 kV ขึ้นไป: kW Peak 74.14, kWh Peak 4.1025, Off Peak 2.5849, บริการ 312.246.2.2 แรงดัน 22-33 kV: kW Peak 132.93, kWh Peak 4.1839, Off Peak 2.6037, บริการ 312.246.2.3 แรงดันต่ำกว่า 22 kV: kW Peak 210.00, kWh Peak 4.3297, Off Peak 2.6369, บริการ 312.24
7
สูบน้ำเพื่อการเกษตร
เครื่องสูบน้ำของหน่วยงานราชการ สหกรณ์ หรือกลุ่มเกษตรกรที่เข้าเงื่อนไข
7.1 อัตราปกติค่าบริการ 115.16 บาท/เดือน100 หน่วยแรก (หน่วยที่ 0-100): 2.0889 บาท/หน่วยเกิน 100 หน่วยขึ้นไป (หน่วยที่ 101 เป็นต้นไป): 3.2405 บาท/หน่วย7.2 อัตราตามช่วงเวลาของการใช้ (TOU)7.2.1 แรงดัน 22-33 kV: kW Peak 132.93, kWh Peak 4.1839, Off Peak 2.6037, บริการ 204.077.2.2 แรงดันต่ำกว่า 22 kV: kW Peak 210.00, kWh Peak 4.3297, Off Peak 2.6369, บริการ 204.07
8
ไฟฟ้าชั่วคราว
งานก่อสร้าง งานพิเศษชั่วคราว สถานที่ไม่มีทะเบียนบ้าน หรือการใช้ไฟที่ยังไม่ถูกต้องตามระเบียบ
ประเภทที่ 8 ไฟฟ้าชั่วคราวค่าไฟฟ้าทุกระดับแรงดัน: 6.8025 บาท/หน่วยไม่แยก Demand, Peak หรือ Off Peakเมื่อเปลี่ยนเป็นผู้ใช้ไฟฟ้าถาวร จะคิดตามประเภทที่ 1-7 แล้วแต่กรณี
บ้านอยู่อาศัย: ยิ่งใช้มาก ราคาต่อหน่วยยิ่งสูงขึ้น
แนวคิดการคิดเงิน
บ้านทั่วไปใช้ “อัตราก้าวหน้า” แบ่งหน่วยไฟเป็นช่วง โดยเอกสารแยกบ้านใช้ไม่เกิน 150 หน่วย/เดือน และบ้านใช้เกิน 150 หน่วย/เดือน
ค่าบริการตาม PDF: ใช้ไม่เกิน 150 หน่วย = 8.19 บาท/เดือน, ใช้เกิน 150 หน่วย = 24.62 บาท/เดือน
ตัวอย่างขั้นค่าไฟฐานสำหรับบ้านใช้เกิน 150 หน่วย
0-150 หน่วย3.2484
151-4004.2218
เกิน 4004.4217
หน่วย: บาทต่อ kWh ก่อน Ft และ VAT ตามเอกสาร Electricity Tariff May 2023
กิจการขนาดเล็ก: ใช้พลังงานคล้ายบ้าน แต่คิดเป็นกิจการ
เกณฑ์จาก PDF
ใช้เพื่อธุรกิจ อุตสาหกรรม หน่วยงานรัฐ หรือกิจการอื่น โดย Demand เฉลี่ย 15 นาทีสูงสุดต่ำกว่า 30 kW
อัตราปกติแรงต่ำ
0-150 หน่วย = 3.2484, 151-400 = 4.2218, เกิน 400 = 4.4217 บาท/หน่วย และค่าบริการ 33.29 บาท/เดือน
เมื่อโหลดสูงขึ้น
เดือนใด Demand ตั้งแต่ 30 kW ขึ้นไป จะเปลี่ยนเป็นประเภท 3, 4 หรือ 5 ตามลักษณะกิจการ
กิจการกลางและใหญ่: ค่าไฟขึ้นกับ “หน่วย” และ “กำลังไฟสูงสุด”
| องค์ประกอบ | ความหมาย |
|---|---|
| ประเภท 3 Normal | Demand 175.70 / 196.26 / 221.50 บาท/kW ตามแรงดัน, Energy 3.1097 / 3.1471 / 3.1751 บาท/หน่วย |
| ประเภท 3-4 TOU | Demand ช่วง Peak 74.14 / 132.93 / 210.00 บาท/kW, Energy Peak 4.1025 / 4.1839 / 4.3297 |
| Off Peak | Energy Off Peak 2.5849 / 2.6037 / 2.6369 บาท/หน่วย ตามระดับแรงดัน |
| Power Factor | หาก Reactive Demand เกิน 61.97% ของ Active Demand ส่วนเกินคิด 56.07 บาท/kVAR |
สูตรสำหรับกิจการที่มี Demand
ค่าไฟฐาน = ค่า Energy + ค่า Demand + ค่า Power Factor หากมี จากนั้นจึงบวก Ft และ VAT โดยค่าบริการกลุ่ม Demand ส่วนใหญ่เป็น 312.24 บาท/เดือน
เอกสารกำหนดค่าไฟขั้นต่ำของ TOU ไม่น้อยกว่า 70% ของ Demand สูงสุดในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมา
กลุ่มเฉพาะต้องดูเงื่อนไขการใช้งานให้ตรงประเภท
เฉพาะอย่าง
ประเภท 5
TOU ใช้ Demand 74.14 / 132.93 / 210.00 บาท/kW และ Energy Peak/Off Peak ชุดเดียวกับกิจการกลาง-ใหญ่
ไม่แสวงหากำไร
ประเภท 6
อัตราปกติแรงต่ำ 10 หน่วยแรก 2.8013 บาท/หน่วย และเกิน 10 หน่วย 3.8919 บาท/หน่วย ค่าบริการ 20.00 บาท
เกษตร/ชั่วคราว
ประเภท 7-8
สูบน้ำเกษตร 100 หน่วยแรก 2.0889 และเกิน 100 หน่วย 3.2405 บาท/หน่วย; ไฟชั่วคราว 6.8025 บาท/หน่วย
อัตราตามช่วงเวลา: ย้ายโหลดออกจากช่วงแพงได้
TOU: Time of Use
Peak: 09.00-22.00 น. วันจันทร์-ศุกร์และวันพืชมงคล; Off Peak: 22.00-09.00 น. วันจันทร์-ศุกร์ และ 00.00-24.00 น. วันเสาร์-อาทิตย์กับวันหยุดราชการตามปกติ
TOD: Time of Day
สำหรับกิจการขนาดใหญ่บางกลุ่ม: Peak 18.30-21.30 น., Partial 08.00-18.30 น., Off Peak 21.30-08.00 น. ของทุกวัน
ตัวอย่างโหลดที่ย้ายได้
ชาร์จ EV, ปั๊มน้ำ, ระบบทำความเย็นบางส่วน, เครื่องจักรที่ไม่จำเป็นต้องเดินช่วงกลางวัน
คำถามก่อนเลือก TOU
เราใช้ไฟช่วงกลางคืน/วันหยุดมากพอไหม? มีระบบควบคุมเวลาเปิดปิดไหม? ค่า Demand เปลี่ยนอย่างไร?
ค่า Ft คือชิ้นส่วนที่เปลี่ยนตามต้นทุนพลังงาน
Ft คืออะไร
เอกสารระบุว่าค่าไฟรายเดือนประกอบด้วยค่าไฟตามอัตราข้างต้น + ค่าไฟตามสูตรปรับอัตราอัตโนมัติ หรือ Ft + VAT
คิดอย่างไร
Ft ประกาศเป็นสตางค์ต่อหน่วย เช่น 39.72 สตางค์/หน่วย หมายถึง 0.3972 บาท/kWh แล้วคูณกับหน่วยที่ใช้
VAT 7%
อัตราใน PDF ยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม จึงต้องบวก VAT หลังรวมค่าไฟตามอัตรา ค่า Ft และค่าบริการแล้ว
บ้านใช้ไฟ 350 หน่วย คิดเป็นลำดับได้แบบนี้
ค่าไฟฐาน: 150 หน่วยแรก × 3.2484 + 200 หน่วยถัดไป × 4.2218
ค่า Ft: 350 × ค่า Ft ต่อหน่วย เช่น 0.0000 หากตั้ง Ft เป็นศูนย์ในตัวอย่าง
ค่าบริการรายเดือน: ใช้ตามประเภทมิเตอร์และอัตราปัจจุบัน
VAT: รวมทุกส่วนก่อนหน้า × 7%
ผลลัพธ์จะเปลี่ยนเมื่อ
ใช้ไฟเกินขั้นราคา, Ft รอบใหม่เปลี่ยน, เลือกอัตรา TOU, เปลี่ยนประเภทผู้ใช้ไฟฟ้า หรือธุรกิจมี Demand Charge
ลองคำนวณค่าไฟแบบย่อ
ค่าไฟประมาณการ0.00 บาทรวม VAT 7% แล้ว
ค่าไฟตามอัตรา0.00
ค่า Ft0.00
ค่าบริการ0.00
VAT0.00
| รายการ | ปริมาณ | อัตรา | รวม |
|---|
เครื่องคิดนี้เป็นตัวอย่างเพื่อการเรียนรู้ ไม่รวมส่วนลด มาตรการรัฐ เงินประกัน ค่าปรับ Power Factor หรือรายละเอียดเฉพาะมิเตอร์
เลือกประเภทถูก คุมช่วงเวลาได้ อ่านบิลเป็น
1. ตรวจประเภท
ดูว่าผู้ใช้เป็นบ้าน กิจการขนาดเล็ก กลาง ใหญ่ หรือประเภทเฉพาะ เพราะสูตรต่างกันตั้งแต่ต้น
2. แยกส่วนบิล
แยกค่าไฟฐาน, Ft, ค่าบริการ, VAT และ Demand Charge หากมี จะเห็นจุดที่ลดได้ชัดขึ้น
3. จัดการพฤติกรรม
ลดหน่วยรวม ลด peak demand และย้ายโหลดไปช่วง Off Peak เมื่อเลือกอัตรา TOU แล้วคุ้ม
ตรวจอัตราจริงก่อนนำไปใช้งาน
PEA Electricity Tariffs เอกสาร Electricity Tariff May 2023 เริ่มใช้ตั้งแต่ค่าไฟฟ้าประจำเดือนพฤษภาคม 2566
ไฟล์อ้างอิงที่ผู้ใช้ให้มา: Electricity_Tariff_MAY_2023.pdf
สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน ใช้ตรวจประกาศค่า Ft รอบล่าสุด เพราะ Ft เปลี่ยนตามรอบประกาศ
หมายเหตุ: สไลด์นี้สรุปเพื่อการนำเสนอและการเรียนรู้ ตัวเลขอัตราไฟฟ้าใน PDF ยังไม่รวม VAT และไม่รวมมาตรการรัฐหรือเงื่อนไขเฉพาะราย